Lê Ngung ( ? – 1916)

Chí sĩ yêu nước chống Pháp, thuộc Việt-Nam-Quang-phục-hội, chưa rõ năm sinh, mất năm 1916, người làng Ðông Phước (nay thuộc xã Bình Thanh, Bình Sơn).

Thuở nhỏ, Lê Ngung học giỏi văn võ, tính tình khẳng khái. Năm 1906, ông tham gia Duy tân hội. Năm 1907, ông được chọn đi xuất dương nhưng bị lộ, phải ở lại. Mùa thu năm 1908, ông được cử đi cùng Trần Kỳ Phong ra liên lạc với Quảng Nam, gây lại phong trào chống thuế ở đây (phong trào chống thuế năm 1908 nổ ra ở Quảng Nam trước, nhưng bị địch dập tắt ngay. (Người cầm đầu là Ông Ích Ðường, con cụ Ông Ích Khiêm bị địch xử tử), làm hậu thuẩn cho Quảng Ngãi. Song ông bị địch bắt tại Hội An ngày 23.10.1908 (Theo báo cáo của công sứ Quảng Nam gởi Khâm sứ Trung kỳ ngày 27.10.1908) và bị kết án 6 năm tù giam tại Quảng Ngãi. Trong tù ông vẫn tìm cách chuẩn bị cho các hoạt động về sau. Mùa thu năm 1914, ra tù, ông liền vận động, tập hợp những người yêu nước như Nguyễn Công Phương, Nguyễn Quang Mạo, Lê Triết, Hứa Thọ, Mai Tuấn… tổ chức đội tân binh, lập ban vận động lương thực, vũ khí do bà Võ Thị Ðệ phụ trách, liên hệ với Việt-Nam-Quang-phục-hội các tỉnh… để chuẩn bị khởi nghĩa. Tháng 12.1914, Lê Ngung viết thư cho Thái Phiên (Quảng Nam) đề nghị bạo động, nhưng các ông Thái Phiên, Nguyễn Thụy chưa đồng tình. Tháng 2.1915, các đại biểu Quảng Nam, Quảng Ngãi họp tại Ðà Nẵng nghe Bùi Phụ Ðặc (Bùi Phụ Thiệu) và Nguyễn Công Mậu thông báo kết quả chuyến đi Xiêm liên lạc với Việt Nam Quang phục hội ở hải ngoại và bàn việc sắp tới. Trong hội nghị này,ông lại đề nghị tiến hành bạo động, nhưng không được chấp thuận, mà phải gấp rút tăng cường lực lượng, chờ thời cơ. Ông được phân công cùng Nguyễn Thụy xây dựng phong trào ở Quảng Ngãi. Ông cũng được giao tu chỉnh lời hịch khởi nghĩa của vua Duy Tân (do Võ Hàng soạn thảo) để Trần Cao Vân tiếp kiến nhà vua, vận động yua tham gia chống Pháp cứu nước. Từ sau hội nghị tháng 2.1915, phong trào ở Quảng Ngãi phát triển khá mạnh: một vùng căn cứ từ Minh Long đến Ba Tơ, lên tận Mang Ðen (Kon Tum), vào tận An Ðỗ (Bình Ðịnh) được thông suốt. Các cơ sở yêu nước trong nhân dân và binh lính địch đã khá hơn trước. Tháng 6 năm ất mão 1915, nhân Pháp thua Ðức ở châu Âu, các nhà lãnh đạo hội ở Quảng Ngãi cho rằng thời cơ khởi nghĩa đã dến. Lê Ngung viết thư cho Thái Phiên (lãnh đạo hội ở nam Trung kỳ ) đề nghị cho gấp rút khởi sự và đã được chấp thuận, chủ trương cho tất cả các tỉnh gấp rút chuẩn bị khởi nghĩa. Tháng 3 năm Bính thìn 1916, các nhân vật trọng yếu của Việt-Nam-Quang-phục-hội ở Trung kỳ họp tại làng Xuân Yên (Bình Sơn) bàn kế hoạch khởi nghĩa. Lê Ngung cùng với Nguyễn Thụy, Phạm Cao Chẩm được phân công chỉ huy khởi nghĩa ở Quảng Ngãi. Ông đã chuyển cơ quan tổng chỉ huy của mình đến làng Sung Tích, bờ bắc sông Trà, đối diện với tỉnh thành ở bờ nam. Nhưng chiều ngày 29.3 Bính thìn (1.5.1916) do sự bất cẩn của một cơ sở cuộc khởi nghĩa bị lộ. Nguyễn Thụy, Trần Thêm, Võ Cẩn, Võ Cư, Mai Tuấn, Hứa Thọ đều sa vào tay địch và bị xử chém. Lê Ngung về nhà hủy tài liệu xong, uống thuốc độc tự tử nhưng sau đó, thực dân Pháp vẫn chặt đầu ông bêu ở thành Quảng Ngãi (Bùi Ðịnh – tr.94).

Cuộc khởi nghĩa ở Huế và Quảng Nam cũng chịu số phận tương tự.

(Theo Quảng Ngãi, Ðất nước – Con người – Văn hóa) 

 

Gửi phản hồi

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: