Lê Tựu Khiết (1857 – 1908)

Chí sĩ yêu nước trong phong trào Duy tân chống Pháp, sinh 1857, mất năm 1908, hiệu Dương Phong, tự Huy Thanh, sinh trưởng trong một gia đình quan lại nhỏ, quê làng An Ba (nay thuộc xã Hành Thịnh, huyện Nghĩa Hành.

Lê Tựu Khiết có tư chất thông minh, đỗ Cử nhân năm 1882. Ông từng là thuộc hạ của Nguyễn Thân, từng làm quan đến chức Bố chánh (nên thường gọi là Bố Khiết), sau chứng kiến nhiều tội ác của quan lại thực dân, lại đọc được “Việt Nam vong quốc sử” của Phan Bội Châu có đoạn lên án mình, ông tỉnh ngộ .

Ông từ quan trở về tỉnh nhà, tham gia Duy tân hội với phong trào “khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh” do Lê Ðình Cẩn chủ xướng ( 1904 – 1908).

Ông mở hiệu thuốc Quảng Tri ở cửa tây tỉnh thành làm nơi liên lạc của Nghĩa hộị Duy tân. Khi phong trào khất thuế cự sưu của Quảng Ngãi bắt đầu lan rộng (đầu năm 1908), hội Duy tân họp bàn kế hoạch lãnh đạo và ông được giữ vai trò lãnh đạo phong trào (như tài liệu Indochine SOS Ðông Dương nguy cấp – của bà André Viollis có ghi). Phong trào ngày càng sục sôi mãnh liệt. Ngày 7.4.1908, địch lập kế mời Lê Tựu Khiết vào thành thương thuyết rồi bắt ông. Công sứ Quảng Ngãi Ðô-đê (Daudet) buộc ông lên mặt thành kêu gọi dân chúng giản vòng vây, nhưng ông cương quyết chối từ. Nguyễn Thân (anh em bạn dì với ông) tố giác ông và Nguyễn Bá Loan là những người khởi xướng phong trào. Ngày 24.3. 1908, Pháp xử chém ông và Nguyễn Bá Loan tại bờ xe nước phía Ðông tỉnh thành.

Ðặng Bằng Ðoàn trong tập “Việt Nam nghĩa ìiệt sử” đã ca ngợi khí tiết của ông trước khi chết. Phan Bội Châu cũng làm thơ viếng ông. Ông được đưa về an táng tại quê nhà. Sau cách mạng tháng 8.1945, tên ông được đặt cho tên một trường trung học nổi tiếng của khu V: trường trung học Lê Khiết.

(Theo Quảng Ngãi, Ðất nước – Con người – Văn hóa) 

 

Gửi phản hồi

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: