Trương Đăng Đồ

Trương Đăng Đồ
(? – 1802)

Đô đốc của phong trào nông dân Tây Sơn, chưa rõ năm sinh, mất năm 1802, người làng Mỹ Khê, nay thuộc xã Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh, là em ông Trương Đăng Phác, Tri phủ Quảng Ngãi dưới triều Tây Sơn và là chú ruột cử nhân Trương Đăng Quế.

Thuở nhỏ Trương Đăng Đồ theo cha ra học ở Phú Xuân, nghe thấy được nhiều điều xấu xa trong phủ chúa dưới thời quyền thần Trương Phúc Loan. Về quê, ông tham gia phong trào Tây Sơn vừa mới khởi phát cùng Nguyễn Tăng Long xây dựng căn cứ Tuyền Tung (tây bắc huyện Bình Sơn). Ông cùng Nguyễn Tăng Long dùng quân chặn hậu quân chúa Nguyễn khi vào đánh Qui Nhơn (đang nằm trong tay Tây Sơn Vương Nguyễn Nhạc). Năm 1775, ông cùng Nguyễn Tăng Long đem quân từ Tuyền Tung ra đóng giữa Quảng Nam và Thuận Hóa, trong bối cảnh hòa hoãn giữa Tây Sơn và quân Trịnh. Vợ ông là bà Huỳnh Thị Cúc, cũng như Bùi Thị Xuân, là một nữ tướng và được xem là một trong năm nữ tướng tài giỏi của Tây Sơn (Tây Sơn ngũ phụng thư). Ông cùng Nguyễn Tăng Long còn ra Thuận Hóa bí mật xem xét tình hình quân Trịnh để sau đó giúp Nguyễn Huệ đưa quân đánh chiếm Thuận Hóa (1876), lại cùng Nguyễn Huệ ra đánh Bắc Hà “phò Lê diệt Trịnh”. Sau khi lấy xong Bắc Hà, ông cùng Nguyễn Tăng Long được lệnh về Phú Xuân, sau đó lại ra Bắc Hà và đánh đuổi quân Thanh xâm lược.

Sau khi Nguyễn Huệ mất (1792), nhà Tây Sơn trên đà suy tàn, vợ chồng ông vẫn hết lòng giúp sức, phò vua Cảnh Thịnh đến cùng. Huỳnh Thị Cúc vâ Bùi Thị Xuân đánh nhau ác liệt với quân Nguyễn nh ở lũy Trấn Ninh và Đâu Mâu rồi tiếp tục chạy ra Thăng Long. Khi Nguyễn nh tiến chiếm Thăng Long (1802), Trương Đăng Đồ cùng Huỳnh Thị Cúc dũng cảm ở lại giữ thành để vua Cảnh Thịnh chạy ra mặt Bắc. Sau không địch nổi, ông bà cùng phò Nguyễn Quang Thùy (em vua Cảnh Thịnh) chạy về hướng Sơn Tây (tháng 6 năm 1802). Chỉ mấy đêm sau, vợ chồng ông bà và Nguyễn Quang Thùy đều bị bắt. Nguyễn Quang Thùy dập đầu tuẫn liệt. Trương Đăng Đồ cùng phu nhân rút gươm tự sát để giữ tròn khí liệt. Nhân dân chôn cất ông bà tử tế. Sau hài cốt của ông bà được đưa về mai táng ở quê.

(Theo Quảng Ngãi, Ðất nước – Con người – Văn hóa) 

Gửi phản hồi

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: