Trương Đăng Quế

Nhà thơ, học giả, nhà chính trị nổi tiếng dưới triều Nguyễn, tự là Diên Phương, hiệu Đoan Trai, biệt hiệu Quảng Khê, người làng Mỹ Khê (nay thuộc xã Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh), sinh năm 1793, mất năm 1865 .

 

truong_dg_que 

Hình chụp tại nhà thờ Cụ Trương Đăng Quế. Trần Trọng Uyên, tháng 8/2003.

 

Trương Đăng Quế đỗ Hương cống vào cuối triều Gia Long (1819), trở thành người khai khoa của Quảng Ngãi (hồi bấy giờ chưa có thi Hội) ông được sơ bổ là Hành tẩu bộ Lễ vào đầu triều Minh Mạng và suốt ba đời vua (Minh Mạng, Thiệu Tr, Tự Đức) ông luôn giữ những chức vụ quan trọng, góp phần tạo nên phương lược ca triều Nguyễn: Thượng thư bộ Binh (1831), Thượng thư bộ Lễ (1839), Chánh chủ khảo thi Hội (1833, 1838),Quốc sử quán Tổng tài (1841), Cần chánh điện Đại học sĩ (1848). Khi sống được phong là Tuy-thạnh-quận-công, mất được truy phong Thái sư.

Tuy chỉ có học vị Hương cống, Trương Đăng Quế có một sức học sâu rộng,năng lực đa diện và được các bậc đại khoa kính nể. Năm 1835, ông dẫn đầu phái đoàn đi chỉnh đạc điền thổ ở Nam kỳ, lập được địa bạ, góp phần an dân trên vùng đất đang khai khẩn, được thừa nhận là rất khoa học. Năm 1840, ông viết “Thủy chiến tiên cơ quyết thắng”. Về nội trị, ông chủ Trương không dùng tiền mua hàng phương Tây để tiết kiệm cho nhân dân khỏi cảnh đói rét, đắp lũy để phòng ngự các vùng bờ biển. Về tổ chức bộ máy quan lại quân đội, ông yêu cầu giảm binh để thư sức dân, quan lại phải có thực học, phải có sát hạch và muốn cho quan lại thanh liêm thì phải bớt nhân viên. ông xem việc dùng quan lại là một vấn đề rất trọng yếu của đất nước.

 

mo_truong_dang_que 

Lăng mộ Cụ Trương Đăng Quế. Ảnh Trần Trọng Uyên, tháng 8/2003.

 

Trước nạn xâm lược của phương Tây, lập trường của Trương Đăng Quế chuyển từ thái độ chủ hòa sang chủ chiến, cương quyết chống Pháp, nhất là sau khi thất thủ 3 tỉnh miền đông Nam kỳ 1862.

Về phương diện văn hóa, Trương Đăng Quế từng làm Đông cung Bạn độc (để dạy Hoàng tử), Kinh diên Giảng quan, Quốc sử quán Tổng tài, Chánh chủ khảo thi Hội… đào tạo và chọn lọc được nhiều nhân tài cho đất nước. Ông là người chủ biên nhiều bộ sách biên khảo đồ sộ của triều Nguyễn.

Ông cũng sáng tác khá nhiều thơ văn: Học văn dư tập (tập thơ), Quảng Khê thi văn tập, Nhật Bản kiến văn lục (văn).

 sacphong_tdq1

Tuy giữ những chức vụ quan trọng trong triều đình, Trương Đăng Quế vẫn giữ đức thanh liêm, giản ước. Thấy quan lại chia năm bè bảy mối, và cảm thấy bất lực trước nạn ngoại xâm, Trương Đăng Quế đã nhiều lần xin từ quan, nhưng mãi đến lần thứ 6 ông mới được chấp thuận. Năm 1863, ông về sống ở quê nhà và qua đời vào năm 1865.

 

Gửi phản hồi

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: