Cá Bống Sông Trà

Cá bống kho tiêu

ca-bong-kho-tieuAnh đi anh nhớ quê nhà

Nhớ con cá bống sông Trà kho tiêu

Người dân Quảng Ngãi ở ven sông Trà Khúc, dù đi tận đâu với năm tháng dài lâu thế nào, cũng mãi nhớ món “cá bống kho tiêu đầy hương vị của dòng sông quê hương.

Nói cá bống sông Trà Khúc là nói chung, nhưng chỉ có đoạn sông gần 20 km (từ cuối xã Tịnh Giang đến thôn An Phú xã Tịnh An) nước chảy êm, nên con cá bống mềm, có vị thơm ngon. Ðoạn trên nước chảy xiết, xương cá cứng; đoạn dưới nước pha mặn, hương vị cá bống kém ngon.

ca-bong

Cá bống có nhiều loại, tùy hình dáng và cách sống mà có tên gọi khác nhau: cá bống mú, cá bống dô, cá bống hang, cá bống thệ, cá bống nhọn, cá bống cát, cá bống cằn, cá bống găm…

Cá bống kho tiêu là loại cá bống cát, cá bống càn, thịt chắc, thơm ngon. Quan trọng nhất là chọn được mớ cá còn sống, không, lớn quá cũng không nhỏ quá, vừa bằng ngón tay, xương mềm.

Có nhiều cách đánh bắt cá bống: đánh lưới, kéo trũ, bủa câu, đánh nơm, thả ống, đánh rậm, soi đèn…

Dễ kho nấu và ngon nhất là cá thả ống. Người nội trợ ít dùng cá câu, vì thường là cá chết, lại có mồi giun nên phải làm ruột kỹ.

Thả ống là cách bắt phổ biến trên sông Trà Khúc. Ống tre khô (tre tươi khi ngâm dưới nước sẽ úng thối, cá không ở) cắt thành đoạn dài khoảng 50 cm, giữa ống đục lỗ, tra vào một cái cọc 70-80 cm, đầu cọc nhọn để cắm xuống đất ống tre nhỏ thì đục ở bìa ống, để cá có thể lội từ đầu này sang đầu kia. ống dược cắm xuống cát ngang với dòng nước, cách nhau độ vài mét. Cạnh ống lại cắm một cành tre dài làm dấu. Mỗi ngày dốc ống một, hai lần tùy con nước thủy triều.

 ca-bong2

Cá bống là món ăn lành, ngon và bổ. Từ xưa đã có nhiều giai thoại ca ngợi giá trị của cá bống, nhất là gan cá.

Nhiều cụ già ở thị xã Quảng Ngãi cho biết: trước đây, mỗi lần Bảo Ðại đi kinh lý đến Quảng Ngãi, quan hàng tỉnh phải lo cho có một chén gan cá bống để dâng vua.

Có hai cách làm món “cá bống kho tiêu” :

– Một là với cá bống to thì chặt đuôi, đánh vảy, làm ruột kỹ, nhưng giữ lại gan cá, rửa sạch và ướp nước mắm cho thấm vào cá, rồi khử mỡ, cho cá vào đun trên bếp lửa chỉ cháy liu riu, đồng thời cho nước màu để con cá có màu nâu thẫm. Sau cùng thì rắc tiêu bột rồi “om” cho ngấm. Mắm càng ngon thì món cá bống kho tiêu càng ngon. Nếu màu chưa đủ ngọt, phải thêm một ít đường vào. Dùng nước cá bống kho tiêu chấm rau muống luộc thì “ngon nhớ đời”.

ca-bong-1

Hai là với cá bống nhỏ, phải còn sống, không cần làm ruột, chỉ cần xát với muối cho sạch nhớt, rồi rửa sạch, giữ cho cá không chết. Trên bếp có sẵn xoong dầu hoặc mỡ sôi nhắc xuống khử với củ hành đập nát, rồi đổ luôn mớ cá vào. Cá quẫy dữ nên khi đổ cá vào xoong phải đậy nắp vung nhanh. Khi cá hết quẫy, bắc xoong lên bếp, đổ nước mắm vào kho tiếp, cho thêm gia vị như cách trên. Kho cách này con cá đều cong và mồm há ngoác. Người sành ăn thì nhìn đĩa cá biết ngay mình được ăn mớ cá tươi ngon.

Người ven sông Trà Khúc thường dùng món cá bống kho tiêu để thăm hỏi người đau ốm, lúc sinh đẻ, hoặc làm quà tặng cho nhau.

(Theo Quảng Ngãi, Ðất nước – Con người – Văn hóa) 

 

Gửi phản hồi

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: