Don

DON 

co_ban_don

Cô bán don ngày nay không còn cặp ui như ngày trước

Ảnh Trần Trọng Uyên, 01/2000

Nghèo, nghèo cũng ráng lấy cô vợ bán don

Mai sau có chết cũng còn cặp ui 

(Ca dao địa phương)

Don là món ăn rất độc đáo của Quảng Ngãi, nhẹ, mát, bổ, rẻ tiền và hấp dẫn. Người ta thích điểm tâm don vào buổi sáng hoặc ăn vào buổi xế chiều sau khi nghỉ trưa.

Bán don ở Quảng Ngãi 

don-1Don có ở đoạn cuối phần nước lợ của dòng sông Trà Khúc. Con don nhỏ, hình quả trám, dài nhất chưa đến 2cm, thuộc họ nhà hến, thân bọc bằng hai nửa vỏ úp nhau. Don vùi mình dưới cát sâu từ 3 đến 5 cm, di chuyển chậm bằng những cái tua hồng. Don ở cát thì có màu vàng, ở nơi sâu có bùn thì có màu nâu thẫm. Don màu gì thì nước don có cùng màu ấy, don màu vàng ngon hơn và đắt tiền hơn.

Khai thác don từ tháng 2 là mùa nước cạn đến tháng 8. Nhủi bắt don thường là công việc của đàn ông, vì phải ngâm mình trong nước từ rốn đến cổ rất lâu.

Trung bình mỗi người một ngày nhủi được hai “ang” don (ang là một đơn vị đo lường thông dụng ở Quảng Ngãi trước đây. Một ang được tình bằng 20 lon sửa b). Người địa phương nhủi don bán kiếm sống, hoặc để cải thiện bữa ăn của mình.

con_donNấu don thường theo tỷ lệ một bát don vỏ hai bát nước. Khi don chín, đãi bỏ vỏ, lấy ruột cho vào nước luộc. Ðó là cách ăn một lần chung cả nước lẫn cái. Ruột don ít nhưng nước don thơm ngon, vừa ngọt, vừa thanh, gia vị chủ yếu của don là ớt và lá hẹ, lượng tùy theo ý khách. Ăn don phải cho thêm nước mắm, mắm càng ngon càng tốt. Canh don, cháo don, gỏi don, hoặc ăn bánh tráng nướng giòn bỏ vào nước don với ớt cay… đều là những món ăn ngon.

“Canh don nấu với măng vòi…” đã trở thành câu ngạn ngữ dân gian. Cách ăn ngon và tốn kém hơn là làm món “ruột don xào” với miến, bún, bánh tráng hoặc hành tây để nhắm với rượu, với bia. Ðây cũng là món ăn đãi khách, bạn bè rất đặc biệt, đậm đà hương vị quê hương.

(Theo Quảng Ngãi, Ðất nước – Con người – Văn hóa) 

 

Gửi phản hồi

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: