LÀNG AN CHỈ

HƯƠNG  ƯỚC  LÀNG  AN  CHỈ

TỔNG  HÀNH  THƯỢNG, HUYỆN  NGHĨA  HÀNH

 

An Chỉ, ngày 20 tháng 5 năm 193[…]

 

Chúng tôi là viên, kỳ, hào lý hương chức và dân làng An Chỉ, tổng Hành Thượng, huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi.

 

Tuân theo lời hiển sức, hội đồng châm chước theo tục lệ di truyền từ xưa và trình độ ngày nay lập thành bản hương ước có tiết mục điều thứ như sau này:

 

TOẠ THỨ

 

Khoản thứ 1:  Toạ thứ nhì có bản hương ẩm, chiếu theo phẩm hàm cao thấp, niên xỉ lớn nhỏ hoặc có công lao với làng, cùng không công lao mà định chỗ ngồi trước sau, người nào không theo hương ẩm thì phải phạt 0$20.

 

TIẾT  TƯ

 Khoản thứ 1:  Trong làng có một cái đình ở về bộ Cây Sung thờ thần (thần hoàng) có sắc phong và có bốn cái dinh cũng có sắc phong và có một cái nghĩa từ, thường năm có lệ tế xuân một lần; lễ tế xuân dùng heo, bò đều sáu con và phẫm nghi 35 $00, kỷ niệm và tam nguyên dùng lễ nghi hết 5$00.

 

Khoản thứ 2:  Có đặt một người chủ bái đứng tế, tế rồi đãi xong còn huệ nhục thì đầu heo kỉnh chủ bái, nọng heo kỉnh lý trưởng, tiền hậu hiền kỉnh một tộ 3 phân rưỡi, người dự tế kỉnh 2 phân rưỡi, những người có công lao hay quyên cũng kỉnh 2 phân rưỡi, thủ sắc, thủ bổn cũng kỉnh vai heo đều một cái.

 

ĐIỀU KHOẢN VỀ VIỆC CỨU HOẢ

 Trong làng thường hay xảy ra hoả nạn, nay làng đặt thêm một đoàn phu cứu hoả, làng sẽ lựa những dân tráng mạnh bạo để nhập vào đoàn; đoàn phu ấy giao cho hương kiểm kiểm soát, làm 2 bản kê tên những dân đoàn; một bản trình quan địa phương, một bản lưu chiếu tại làng; hương kiểm phải chiếu theo sức dân tỉnh số 8152 […] đã có giao về cách chữa lửa mà chia cho mỗi tên phu đoàn một công việc nhứt định trong khi cứu hoả. Khi nghe tiếng trống báo tin có hoả nạn thời những người lân cận phải đến dùm giúp ngoại, phu đoàn có mắc việc gì cũng phải chạy đến liền.

 

Còn đồ khí cụ cứu hoả thời làng phải chiếu theo sức văn nói trên và sắm cho đủ đồ như: trống, sao có tra câu liêm, thang tre, thùng không, hay thùng tre sơn dầu rái, gàu múc nước có tra cán dài độ 5 thước tây, bao bố hay chiều củ. Cuốc xẻng v.v…

 

Dân đoàn nào khi nghe tiếng trống mà không đến, làng xét không có duyên cớ chính đáng thời phạt 0$20 đến 1$00; còn trong khi cứu hoả, người nào can đảm cứu hoả giỏi, hay cứu người thời làng sẽ ban khen thưởng bạc 1$00.

 

Khoản thứ 1:  Khánh điếu khoa vọng hôn lễ, những ngừoi có lao cán với làng, gặp khi có sự khánh hạ (như thăng hoa, tấn chức) làng để mừng một câu đối, hoặc trà rượu 2$00, lễ điếu thì 0$50, hương chức khánh điếu 0$40, dân tráng khánh điếu 0$30, dân ngoại tịch khánh điếu 0$20.

 

2)  Trong làng bất cầu trong nhà người nào có người nào chết phải trình cho làng hay, bịnh đau thường hay bất thường, và trong 24 giờ, phải trình với hương bộ, để ghi vào bộ tử, người nào không tuân hương lệ, thì phạt 0$20.

 

Khoản thứ 2:  Tang chủ có xin dân trợ tấn thì làng cho hương dịch bắt dân cho đủ, người dân nào xét không co duyên cớ gì chính đáng mà không đi thì phạt 0$20, tiền ấy trước vào sổ thâu, hoặc phạt dịch một ngày để trông cây trong vườn đình, để răn người khác.

 

4)  Còn sự làng đưa đón (cờ trống kèo lọng nhiều ít) tùy theo hạng người.

 

5)  Còn nhà nghèo chết, không xin dân thời đương chức dịch cũng phải một, hai người đến vào đưa một cái kiểng để gọi là lễ tống biệt

 

6)  Tán xong bất luận giàu hay nghèo chỉ tạ làng một bàn trầu rượu mà thôi.

 

Khoản thứ 3:  Hôn lễ thì tùy hai bên sui gia định liệu, nhưng không được sách bức về sự tiền bạc, trang liêm quá nhiều và không được để từ khi nói đến khi cưới quá 6 tháng, nhưng trừ khi nào gặp trường hợp bất thường ngoại.

 

7)  Những lúc làm lễ cưới phải có tờ chứng thơ kê những trang liêm và lễ vật, chứng thơ ấy hai sui gia đều cấm lễ thành hôn.

 

Nội trong tám ngày thời đến khai vơi hương bộ vào bộ hôn thú.

 

TIẾT THỨ 4:  KIỀM PHÒNG ĐỘNG TỊNH VIỆC TRỘM CƯỚP BA LỢI NGOÀI ĐỒNG

 

1)  Về việc kiềm phòng làng không có địa phận dân ở tản tác làng, sự kiềm phòng theo các làng sở tại. Kiểm cố, hương kiểm, chỉ kiểm trong sở đình từ.

 

2)  Người trong làng làm điều gì trái lẽ, hoặc gian đạo mà bị sở tại bắt phạt, xét quả làng lại phạt nữa, cấm dân trong làng không được tụ đảng, tụ tập hoặc làm mất trật tự, nếu người nào không tuân hương lệ, thì bắt phạt 0$20 hoặc phạt dịch một ngày để quét dọn trong vườn đình, hay trồng cây ở vườn làng.

 

TIẾT THỨ 5:  CÔNG ÍCH CÔNG LỢI, VỆ SINH CÔNG CỘNG, SỬA SANG ĐƯỜNG SÁ CẦU CỐNG, VỆ NÔNG, CỨU TAI.

 

TRUẤT NẠN  –  HỌC HÀNH  –  GIÁO DỤC.

 

1)  Về sự công ích mỗi năm đến tháng tám, bắt dân tư ích trồng cây có ích ở nơi vườn đình.

 

2)  Về sự cứu tai truất nạn, trong làng ai có bị tai nạn thời làng truất của công nhu 0$50 để giúp chi người ấy, tiền ấy ghi vào sổ chi.

 

3)  Về sự học hành giáo dục, con nít trong làng từ 7 tuổi trở lên đều phải tới trường học tập, trò nào đậu được bằng yếu lược làng thưởng 0$30, trò nào đậu được bằng tiểu học Pháp Việt làng thưởng bạc 0$60, còn đậu cao lên chiếu theo đó mà thưởng cấp, tiền ấy ghi vào sổ chi để khuyến khích.

 

4)  Những kẻ tử đệ đã ra trường học rồi, trong nhà phải nghe lời dạy bảo của phụ huynh và tộc biểu, không được làm điều gì du đãng, phóng tứ, đứa nào bất tuân, do ban hội đồng xét phạt (bạc thời 0$20 đến 1$00) hay phạt dịch 1 ngày đến 5 ngày.

 

 

TIẾT THỨ 6:  QUẢN PHÂN ĐIỀN THỔ

 

1)  Làng có ruộng tư của làng được 4 mẫu cho người làm lãnh cày, đồng niên trả lúa làng bán giá lúa không nhất định, tuỳ theo thời giá và bạc cho vay được 50$00, mỗi đồng niên thủ lợi 2 phân để chi tiêu về việc làng đều có ghi vào sổ, sổ ấy giao hương bổn giữ, văn khế ruộng đất của làng có một người thủ khế để coi giữ.

 

2)  Làng ưng truất lúa của làng là 250 thặng cấp cho lý trưởng để ăn làm việc quan và mua giấy mực.

 

TIẾT THỨ 7:  PHÂN BỔ SƯU THUẾ

 

1)  Làng truất của công nhu bạc năm đồng 5$00, bạc thuế đinh học phí và cho hương bộ 2$00 bạc thuế đinh, hương kiểm, hương mục mỗi người đều 1$00 thuế đinh.

 

2)  Đến kỳ sưu thuế thời làng nhóm lại lý trưởng chiếu theo bài chỉ mà thâu, không được phù thâu, hương chức đốc sức dùm để thâu cho mau thạnh khoản.

 

TIẾT THỨ 8:  THƯỞNG PHẠT TRONG LÀNG

 

1) Trong làng có sự thưởng phạt nhiên hậu có sự khuyến khích làng có khắc hai cái bảng, một cái gọi nguyệt đáng phiên hương, một cái gọi là thân minh đình, treo ở nơi đình làng,  đối với làng có công tâm công lý hoặc làm gì công ích, công lợi, trong làng đều công nhận, hoặc người nào làm được kỹ nghệ gì khéo, đậu được bằng cấp gì cao, phẩm hạnh,hiếu để gì khác thường, thời ghi vào bảng nguyệt; đáng phiên hương và toạ thứ lên một bực, để thi khuyến việc định thưởng thì do hội đồng đại hào mục xét.

 

2)  Còn người nào đối với làng không có công tâm và làm nhiều nhũng lạm, hoặc không kể trật tự luân thường, không lo làm ăn thời ghi vào bảng thân minh đình và thấp tọa thứ xuống một bực để thủ trừng.

 

3)  Khi làng nhóm, hoặc có tế lễ, phải giữ có trật tự, nếu người nào không tuân thời bắt phạt bạc 0$20.

 

4)  Hội đồng xã thôn đại hào mục, định 3 tháng nhóm một lần để xét sổ chi thân nhân thế bộ và coi sổ sách khui hay bàn việc ích lợi như kinh tế, dùng tư ích, khi làng nhóm thâu lúa và bán lúa hoặc thâu tiền vay lợi của công nhu, thời lý trưởng, hương bộ, hương kiểm, hương mục đốc sức coi sóc sổ sách với hương bản, không được lười biếng, nếu người nào không tuân thì phạt lần đầu trà rượu, lần sau trình quan xét nghĩ.

 

Bổn xã đồng ký

Tùng cửu phẩm văn giai Nguyễn Hữu Đinh tự ký

Tùng cữu phẩm đội trưởng Lê luyện tự ký

Cựu đại hào mục Nguyễn Phán tự ký

Đại hào mục sung chủ bái Phạm Điền quá cố

Kỳ hào quyền lý trưởng Phan Tịch ký

Cửu bổn Nguyễn Tuyên tự ký

Hương bộ Nguyễn Hữu Cư tự ký

Hương bổn Phan Quản tự ký

Cựu hương kiểm Nguyễn Ohượng tự ký

Hương mục Lê Châu.

 

Gửi phản hồi

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: